Preparando os maios (III)

E grazas á vosa colaboración, xa temos a letra do noso maio. Lista para que a aprendamos e a ensaiemos. Adiante!

Preparando os maios (II)

As estrofas máis típicas dos maios son as coplas: conxunto de catro versos de 8 sílabas que riman 8 -, 8 a, 8 - 8 a. É dicir, a copla ten rima (asonante ou consonante) nos versos pares. Por exemplo:

Heiche de contar historias,    8 – 

heiche de cantar copriñas,     8 a 

heiche de tocar as cunchas,   8 –  

miña carrapucheiriña.           8 a

 Aquí temos un exemplo de como poderían ser as letras da celebración dos maios.

Tendo en conta isto, anímate a compoñer outras coplas para ampliar o noso maio.

Preparando os maios (I)

A Festa dos Maios é unha celebración tradicional galega que marca a chegada e o triunfo da primavera. Representa o renacer da natureza, o crecemento das plantas e o comezo do ciclo agrícola. As súas orixes remóntanse ás antigas culturas prerromanas, especialmente á tradición celta e á festividade de Beltane, que celebraba o inicio do verán e a conexión coa natureza.

A festa consiste en construír os maios, estruturas decoradas con flores, follas e froitos, que poden ter forma de árbore ou de figuras variadas. Ao seu redor, grupos de persoas cantan coplas populares e acompañan o ritmo con paus.

É costume que os participantes, a cambio da súa actuación, pidan un aguinaldo en alimentos. Tamén se organizan concursos para premiar os mellores maios e cantigas. Esta tradición mantense viva en moitos lugares de Galicia (Pontedeume, Ourense, Redondela, Vilagarcía de Arousa, Marín, Pontevedra...).

Como mostra da súa importancia cultural, destaca o poema «Aí vén o maio» de Manuel Curros Enríquez, exemplo do valor desta festa na nosa tradición literaria e popular.

Aí vén o maio
de frores cuberto
Puxéronse á porta
cantándome os nenos;
i os puchos(1) furados
pra min estendendo,
pedíronme crocas(2)
dos meus castiñeiros.

Pasai, rapaciños,
calados e quedos;
que o que é polo de hoxe
que darvos non teño.
Eu sonvos o probe
do pobo gallego:
pra min non hai maio,
pra min sempre é inverno!

Cando eu me atopare
de donos liberto
i o pan non me quiten
trabucos(3) e préstemos,
e como os do abade
frorezan meus eidos,
chegado habrá estonces
o maio que eu quero.

Queredes castañas
dos meus castiñeiros?
Cantádeme un maio
sin bruxas nin demos;
un maio sin segas,
usuras nin preitos,
sin quintas(4), nin portas,

nin foros, nin cregos.

        Manuel Curros Enríquez, Aires da miña terra

    puchos(1): sombreiros

    crocas(2): castañas

    trabucos(3): impostos

    quintas(4): grupos de mozos que debían obrigatoriamente servir como soldados no exército

Algúns clásicos do noso teatro

Estamos a traballar estes días o teatro galego ao longo do século XX. Aquí quedan un par de útiles vídeos de Nee Barros sobre o tema.

Teatro galego do primeiro terzo do século XX

Teatro galego 1936-1975

E deseguido, catro fragmentos de catro clásicos da nosa dramaturxia.

O Mariscal (1926), de Ramón Cabanillas. Drama escrito en verso no que Cabanillas glosa a figura do Mariscal Pardo de Cela, convertido en figura lendaria do nacionalismo pola súa oposición aos reis católicos e que foi axustizado en Mondoñedo.

Os vellos non deben de namorarse (1941), de Castelao. Escrita no ano 1939 en Nova York, é unha farsa en tres actos ou lances que presenta distintas versións dun tema frecuente na literatura popular galega: o drama do vello que se namora dunha rapaza nova.

A fiestra valdeira (1927), de Rafael Dieste. Comedia dividida en tres lances e ambientada nunha vila mariñeira. Toda a acción xira en torno ao personaxe central, Don Miguel, un vello mariñeiro que retorna enriquecido da emigración, e a un cadro que o representa. 

Bailadela da morte ditosa (1980), de Roberto Vidal Bolaño. Obra que presenta seis cadros con seis personaxes que abrazan a morte como última defensa da súa dignidade, nun mundo, o da vella Galicia rural, que desaparece engulido pola barbarie alienante das cidades. 

Traballos de Bacharelato para Primaria

Esta avaliación, parte do alumnado de primeiro de Bacharelato animouse a realizar unha serie de traballos en formato audiovisual. O obxectivo destes vídeos é servir de soporte para as respectivas presentacións orais que deselvolveronq nas aulas dos compañeiros de sexto de Primaria. Un magnífico traballo, rapaces!

 Castelanismos (Sofía Arévalo, Lucía Fernández e Noa garrido)

 Os castelanismos (Tomás Gómez, Sergio Rivas e Ainara Sánchez)

O detective da lingua galega contra os castelanismos 
(Lucca Caro, Nicolás Mato e Favio Pentón)

 Música para todos os gustos (Lucía Pedreira e Iván Tuñas)

 Os castelanismos: buscando intrusos (Iván Roca)

Poesía musicada (1936-1975)

Andamos estes días en 2ª de Bacharelato a traballar a poesía galega durante o franquismo (1936-1975). A pesar da dureza daquelas décadas, a nosa lírica produciu algun dos poemas máis fermosos da historia da literatura galega. 

Para achegármonos mellor á lírica deste período, deíxovos este vídeo de Nee Barros.

Para rematar, aquí quedan versións musicadas dalgúns destes textos, de Celso Emilio Ferreiro, Antón Tovar ou Xosé María Díaz Castro. Versos que cobran vida coa música, revelando emocións e reflexións que seguen a emocionarnos hoxe. Unha viaxe sonora pola poesía que marcou unha xeración.

«Irmaus», Longa noite e pedra (1962). Celso Emilio Ferreiro

Musicado por Fuxan os Ventos

«Longa noite de pedra», Longa noite e pedra (1962). Celso Emilio Ferreiro

Musicado por Astarot

«Eu», O vento no teu colo (1975). Antón Tovar

Musicado por Anxo Rei

«Penélope», Nimbos (1961). Xosé María Díaz Castro

Musicado por A Quenlla

Encontro con Érica Esmorís

Hoxe luns 9 de febreiro tivemos a inmensa sorte de contar coa visita de Érica Esmorís, autora da obra Erin e o lobo, que todo o alumnado de sexto de Primaria leu este segundo trimestre. Era unha visita moi agardada pois os nosos lectores e lectoras estaban ansiosos por poder coñecela e preguntarlle unha chea de cousas.

Érica contounos que somos o primeiro centro que lle pediu charlar sobre esta obra súa, que foi a gañadora no ano 2025 do prestixioso Premio Merlín de Literatura Infantil e Xuvenil. Resultou un encontro ameno e cheo de preguntas, respostas, comentarios, opinións... Unha oportunidade de coñecer de primeira man como xurdiu a idea deste libro, como é o traballo de escritora, que motivacións a impulsaron a escribir, que proxectos ten...

Esperamos que Érica o pasase tan ben coma nós e que, nun futuro, poidamos contar con ela de novo para charlar sobre máis obras súas en calquera etapa. Graciñas, Érica!