Activas impersoais e pasivas reflexas

Se te fixas, as oracións activas impersoais (Aquí estúdase ben) e as pasivas reflexas (Véndense casas) son moi semellantes na forma (ambas posúen a forma SE e tamén trazos semánticos comúns). Con todo, para poder diferencialas hai uns trazos clave, que che presentamos nesta táboa.

Por último, estas pistas tamén poden serche útiles: 

• Se o verbo está en P6, sempre é pasiva reflexa.

Na reunión dixéronse moitas cousas.

• Se o verbo é intransitivo, copulativo ou transitivo sen CD expreso, sempre é impersoal.

Vívese ben en Galicia. (verbo intransitivo)

Ése máis serio no traballo. (verbo copulativo)

En Escocia céase máis cedo. (verbo transitivo sen CD expreso)

• Se o verbo é transitivo, en P3 e con CD expreso, resulta ambigua e pode interpretarse de dous xeitos. Só o contexto permitiría distinguilas ben:

Alúgase piso.    A) Activa impersoal (Alguén aluga piso) 

                        B) Pasiva reflexa (O piso é alugado)

Actividade: Distingue cales das seguintes oracións son activas impersoais e cales, pasivas reflexas:

Aquel día escribiuse unha páxina da historia. 

Na casa falábase sempre de política.

En Islandia atopáronse mosquitos por primeira vez.

Asinouse o tratado.

Desde esta montaña vense tres rías.

Búscase rapaza responsable para coidado de nenos. 

Botáronse de menos as apertas durante a pandemia.

Sófrese moito por un fillo. 

Localizouse o asasino nunha cova arredada.

No se permiten os móbiles na biblioteca.

Interferencias lingüísticas [2]

Como acabas de ver nestes capítulos do «Dígocho eu», as interferencias do castelán afectan por desgraza a todo o sistema da lingua: morfoloxía (*o viaxe por a viaxe), léxico (*averiguar por pescudar ou indagar), fraseoloxía (*que va por non ho ou de ningún xeito).

No teu libro (páx. 280), xa tes unha táboa que che explica cales son estes diferentes tipos de interferencias. Aquí imos recordarcho tamén con algúns exemplos:

Plano fonético:
• Indistinción do grao de apertura nas vocais medias. Confundir na pronuncia óso (corpo) / oso (animal)
• Deficiente pronuncia do fonema «n» velar. Pronunciar unha como una.

Plano morfolóxico:
• Alteración do xénero dalgúns substantivos *a nariz, *a leite...
• Uso errado de «te» en lugar de «che»: *Leveite un agasallo.
•  Uso do «lleísmo», isto é, utilización das formas de CI («lle», «lles») en vez das correspondentes de CD («o», «os»): *Convócolle a unha reunión, *Saudeilles ao marcharen...
• Uso nos demostrativos das formas *esto, *eso, *estos, *esos.

Plano sintáctico:
• Ausencia do artigo cos posesivos: *meu coche, *miña cama...
• Incorrecta colocación do pronome átono: *A profesora me aprobou.
• Emprego da preposición «a» na perífrase «IR + infinitivo»: *Vou a facer o xantar.

Plano léxico:
• Palabras do castelán que desprazan as lexítimas galegas correctas: *grifo por billa, *sartén por tixola, *muela por moa, *gusano por verme, *cuchillo por coitelo...

Ás veces mesmo atopamos interferencias do castelán «disfrazadas» de galego, que tamén son incorrectas: *conexo por coello, *tixeiras por tesoiras, *parexa por parella, *carreteira por estrada...

Agora toca algo de práctica. Fai os exercicios interactivos que atoparás aquí, aquí e aquí. Cando remates cada un, fai unha foto ou pantallazo e envíamo por MOODLE.

[21 DEG: Día 08] O reto: Pronomes e Rocío Jurado

Andamos a voltas cos pronomes átonos e coa súa colocación (antes do verbo?, despois?). Un tema que, polo que contades nos vosos vídeos, créavos bastantes inseguridades.

Para vos axudar en tan delicada cuestión, aquí tedes un curso intensivo sobre o tema a cargo de Lucía Aldao e María Lado, dúas mestras da poesía ao vivo. O seu recurso básico: a versión galega de «Como yo te amo», de Rocío Jurado!

Como recordatorio, estas son as regras xerais de colocación do pronome átono.

DESPOIS DO VERBO

1. Por regra xeral, o pronome átono vai despois do verbo e pegado a el: Gustoume a película.

ANTES DO VERBO

2. Se a oración é negativa: Non me gustou a película.

3. En oracións subordinadas ou naquelas introducidas por un pronome interrogativo ou exclamativo: Dixen que me gustou a película. / Que película me gustou?

4. En oracións introducidas por certos adverbios: xa, só, ben, mal, axiña, sempre, aínda, aquí, aí, alí, máis, menos, seica, disque...: Sempre me gustou a película.

5. En oracións introducidas por certos pronomes indefinidos: ninguén, alguén, calquera, mesmo, algo, algún, todo, nada, bastante...: Algo me gustou a película.

E deseguido, a transcrición da letra (os pronomes átonos en vermello e os verbos subliñados).

Como eu te amo, como eu te amo,
convéncete, convéncete,
ninguén te amará.
Como eu te amo, como eu te amo,
esquécete, esquécete,
ninguén te amará,
ninguén te amará.
Ninguén porque
eu, eu ámote coa forza das mareas,
eu, eu ámote co impeto do vento,
eu, que te amo na distancia e no tempo,
eu, eu ámote coa alma e coa carne,
eu, que te amo como o neno á súa alborada,
eu, que te amo como o home ao seu recordo,
eu, que te amo a puro berro e en silencio,
eu, que te amo dunha forma sobrehumana, 
eu, que te amo na alegría e no pranto,
eu, que te amo no perigo e na calma,
eu, que te amo cando berras, cando calas,
eu, que te amo tanto, eu ámote tanto, eu... 

O reto de hoxe consiste en xustificardes, oralmente, a posición de cada un deses pronomes antes ou despois do verbo; é dicir, indicardes que regra (1, 2, 3, 4 ou 5) se cumpre en cada caso. Despois, xa postos, ata completar o mínimo de tres minutos, debedes comentar a vosa opinión sobre a clase de galego.

—Que é o que máis vos gusta? E o que menos?

—Recordades algunha sesión, momento ou anécdota en especial? 

—Tedes algunha suxestión?