Amosando publicacións coa etiqueta teatro. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta teatro. Amosar todas as publicacións

xoves, 12 de marzo de 2026

Algúns clásicos do noso teatro

Estamos a traballar estes días o teatro galego ao longo do século XX. Aquí quedan un par de útiles vídeos de Nee Barros sobre o tema.

Teatro galego do primeiro terzo do século XX


Teatro galego 1936-1975


E deseguido, catro fragmentos de catro clásicos da nosa dramaturxia.

O Mariscal (1926), de Ramón Cabanillas. Drama escrito en verso no que Cabanillas glosa a figura do Mariscal Pardo de Cela, convertido en figura lendaria do nacionalismo pola súa oposición aos reis católicos e que foi axustizado en Mondoñedo.


Os vellos non deben de namorarse (1941), de Castelao. Escrita no ano 1939 en Nova York, é unha farsa en tres actos ou lances que presenta distintas versións dun tema frecuente na literatura popular galega: o drama do vello que se namora dunha rapaza nova.


A fiestra valdeira (1927), de Rafael Dieste. Comedia dividida en tres lances e ambientada nunha vila mariñeira. Toda a acción xira en torno ao personaxe central, Don Miguel, un vello mariñeiro que retorna enriquecido da emigración, e a un cadro que o representa. 


Bailadela da morte ditosa (1980), de Roberto Vidal Bolaño. Obra que presenta seis cadros con seis personaxes que abrazan a morte como última defensa da súa dignidade, nun mundo, o da vella Galicia rural, que desaparece engulido pola barbarie alienante das cidades. 

xoves, 1 de decembro de 2016

Visitounos Núñez Singala







De novo un evento ligado á literatura. Isto é un non parar! Desta vez, a visita de Manuel Núñez Singala, por xentileza da editorial Galaxia. O autor d’O achado do castro compartiu unha sesión interesante e amena co alumnado 3ESO, que gozou este trimestre coa lectura da súa comedia.

O xeito en que se inspirou para escribir esta obra de teatro. A dificultades para publicala. O seu éxito tando nas vendas como nas numerosas representacións que se fixeron dela. A análise dos seus personaxes. Estas e outras cuestións foron tratadas neses 50 minutos que pasaron voando. 

E como remate, un pequeno xogo de lectura dramatizada para algúns dos nosos compañeiros, que se ofreceron voluntarios. Grazas Isabela, Ian, Elizabelle e Judith. 

Por sorte, posiblemente teñamos axiña a Manuel Núñez Singala de novo polo Fogar. Se queredes saber máis sobre el, esta é a súa web.

sábado, 29 de outubro de 2016

Fabulosa xornada de Samaín e Magosto!


Vaia día este venres 28! 

Pola mañá, o Festival de Samaín, cos rapaces de 2º e de 5º de Primaria a actuar ante o resto dos compañeiros do cole. Unha marabilla velos celebrar esta tradición milenaria de orixe celta con tanta variedade de disciplinas: teatro, danza, música, sombras chinesas, adiviñas... Un espectáculo ademais en galego, en castelán e en inglés. Parabéns rapaces e rapazas polo voso esforzo e tamén, como non, para Iria, Roberto e Olga, os profesores dos que xurdiu a iniciativa e que levaron o peso da organización. 

Pola tarde, tocaron xogos populares: a rá, o aro, os zancos, os birlos, as carreiras de sacos... Ata 30 diferentes! Pequenos e maiores gozaron, por quendas, de todas esas actividades lúdicas ligadas á nosa cultura. E rematamos co Magosto! Outra tradición do outono que se remonta ao noso pasado máis remoto. Castañas asadas para todos! 

sábado, 23 de xaneiro de 2016

Arredor do conflito lingüístico


É curioso saber que hai 2000 anos, na antiga Xudea, tamén se daba iso que damos en chamar «conflito lingüístico». E que alí, Xesús, nun momento clave para el, decidiu usar a súa lingua propia, o arameo, a pesar de ser a lingua B, a lingua marxinada.

A xeito de síntese, para intentar precisar esa chea de conceptos que estamos a estudar estas semanas (bilingüismo, diglosia, prexuízos, lingua minorizada...), aquí queda este esquema, coas súas correspondentes definicións. A ver se vos é de axuda.

Contacto lingüístico: Situación en que dúas ou máis linguas coexisten nun mesmo territorio. 
Bilingüismo individual: Capacidade que ten unha persoa de empregar indistintamente dúas linguas.
Bilingüismo social: Sociedade en que se empregan dúas linguas diferentes, sendo unha boa parte da poboación individuos bilingües. Esta situación nunca é estable no tempo e decote acaba derivando en diglosia.
Diglosia: Situación en que se dá unha consideración social desigual de dúas linguas o que provoca un uso desequilibrado destas: a lingua A (dominante) para as funcións de máis prestixio (laboral, institucional, cultural e internacional) e a lingua B (minorizada) para as relacións cotiás e informais (función local e, sobre todo, a familiar).
Lingua dominante (A): Lingua de gran prestixio social que acaba por impoñerse fóra do territorio que lle é propio e acaba ocupando progresivamente ámbitos e funcións doutra lingua (a minorizada).
Lingua minorizada (B): Lingua historicamente propia dun territorio que ve restrinxidas as súas funcións e retrocede nos diferentes ámbitos de uso, baixo a presión dunha lingua dominante foránea.
Prexuízos lingüísticos: Xuízos de valor (preferencias ou rexeitamentos) sobre a lingua baseados en razoamentos falsos ou sen fundamento («O galego é de pailáns de aldea», «O galego só o falan os dunha determinada ideoloxía»...).
Conflito lingüístico: Situación de tensión e pugna entre dúas linguas en contextos diglósicos, e que se pode resolver ben mediante a substitución lingüística, ben mediante a normalización lingüística.
Substitución lingüística: Desaparición da lingua minorizada porque a lingua dominante se impón completamente en todos os ámbitos e funcións.
Normalización lingüística: Proceso mediante o cal unha lingua minorizada consegue recuperar o seu valor comunicativo, as súas funcións lingüísticas e o seus status como lingua propia.
E para rematar cun chisco de humor, vía Xogosdelingua, unha mostra galáctica do conflito lingüístico. Contacto lingüístico, prexuízos, lingua dominante e lingua minorizada, diglosia... todo mesturadiño nesta comedia esmendrellante do grupo Chévere. Ollo! Conseguirá Lucas Arcodavella arredar a Pailán Vader do lado escuro da forza?

venres, 4 de decembro de 2015

E despois de lermos «O achado do castro»...

Acabamos de ler en 3ª da ESO O achado do castro, de Manuel Núñez Singala, unha breve peza teatral, ambientada na Roma imperial, que reborda humor polos catro costados. Hai uns anos, o alumnado do IES da Sánchez Cantón (de Pontevedra) levou a adiante a posta en escena desta comedia. Un gran traballo que agora podedes ver neste vídeo.


Como aínda tedes fresco o texto de Núñez Singala, propoñémosvos facerdes unha recensión sobre el. Aquí tedes uns consellos sobre como preparala.
COMO FACER UNHA RECENSIÓN OU CRÍTICA DUNHA OBRA LITERARIA?
Ao longo do curso teredes que ler distintas obras literarias. Facer unha recensión expoñendo a vosa opinión sobre elas parece fácil, mais facelo ben non o é. Aquí tedes unhas pautas que debedes aplicar.
1.- O primeiro que cómpre facer é, nunha INTRODUCIÓN, presentar a obra que ides comentar e para iso debedes indicar o seu título, o autor ou autora e a época na que se escribiu. Se non coñecedes algún destes datos, debedes investigar. Un bo xeito de comezar podería ser, por exemplo, algo así:
Arredor de si é unha novela escrita por Ramón Otero Pedrayo a comezos do século XX.
2.- Despois vén o DESENVOLVEMENTO da recensión, onde tedes que dar a vosa opinión. De que xeito? Aquí debedes comentar, baixo o voso punto de vista, algún aspecto da obra que vos chamase a atención. Podedes usar fórmulas como:
Chama a atención na obra...
É interesante ver, observar, comprobar...
O traballo é un bo exemplo de ...
Ao ler a obra, o lector/lector sente...
O autor/autora convídanos a reflexionar sobre...
A obra resulta orixinal, decepcionante, emocionante, hilarante...

A linguaxe é...
Non esquezades terminar calquera recensión cun parágrafo de CONCLUSIÓN que comece con algunha fórmula do tipo:
Para terminar…
En conclusión…
En fin…
Por todo isto…
3.- Este texto debe ocupar tres parágrafos, unhas 15 liñas aproximadamente.
 Animo! As mellores recensións colgarémolas no blog!

venres, 30 de outubro de 2015

Lecturas de ESO e BACH para o curso 2015-16

Despois de tantos meses, xa estamos de volta. Nesta primeira entrada do curso 2015-16, podedes botarlle unha ollada ás vosas lecturas para os próximos trimestres. Títulos ben variados para todos os gustos.

1º ESO

Eu e nós durmindo nun garaxe, de Xoán Babarro. Ed. Embora.
A historia dun garaxe e dunha avoa que lle ensina ao seu neto as cousas que poden atopar del, anacos de historia galega. Nomes de obxectos que lles soan tan próximos aos nenos da aldea e que custa recuperar e adquirir cando o asfalto nos rodea. Microxoias narrativas que definen a pexa, o angazo, as alforxas, a peneira, o pote, a grade, as carrancas... Un libro que transmite memoria léxica de xeito natural e fluído.





O misterio das badaladas, Xabier P. DoCampo. Ed. Xerais.
No campanario da igrexa de Eiranova acaban de instalar un reloxo. Comezan a soar por primeira vez as badaladas que anunciarán a todos os habitantes que son as doce da noite. Unha, dúas, tres..., dez, once... Entón sucede algo que haberá dar nun acontecemento que só cinco rapaces resoltos e afoutados quererán pescudar ata encontrar explicación para un fenómeno que a todos confunde. Unha por unha irán resolvendo as pistas que lles van aparecendo e que os levarán a encontrar ao responsables.




Trece anos de Branca, Agustín Fernández Paz. Ed. Rodeira.
Branca está enferma de hepatite. Desde hai nove días está na cama e ten que gardar repouso absoluto durante cinco ou seis semanas. Unha eternidade! Encima ten que pasar o seu aniversario así, e é un aniversario importante: trece anos. Ese día regálanlle un álbum de fotos e súa nai proponlle que o complete para non se aburrir. E así, pouquiño a pouco, Branca vai lembrando distintos episodios da súa vida que nos permiten ir coñecendo como é e como foi esta rapariga de trece anos.




2º ESO

Mentira, Care Santos. Ed. Rodeira.
Xenia loita por sacar as mellores notas, estimulada pola ilusión de entrar en Medicina, pero ultimamente o seu rendemento académico está baixando. O que ocorre é que Xenia se namorou, pero non dun rapaz do seu redor, senón dunha pantasma, dunha voz que xorde da Internet e coa que comparte a súa paixón pola lectura. Xenia pretende coñecer o seu amor virtual, pero el non quere concertar unha cita. Entón decide localizalo e presentarse ante el por sorpresa. Cos poucos datos de que dispón, inicia unha investigación e descobre que todo é mentira.



As fronteiras do medo, Agustín Fernández Paz. Ed. Rodeira.
As historias de terror teñen o efecto de remover nos seres humanos os medos atávicos que a civilización tenta ocultar baixo a aparencia da razón, a ciencia e o control. Mais todos sabemos da existencia de feitos que contradín toda lóxica, de realidades que fan abanear as nosas crenzas, por moito que pechemos os ollos e nos neguemos a admitilas. Nas páxinas deste libro, Agustín Fernández Paz mergúllanos en seis historias que traspasan «as fronteiras do medo».





As lágrimas de Shiva, César Mallorquí. Ed. Rodeira.
En certa ocasión, hai moito tempo, vin unha pantasma. Si, unha pantasma, unha aparición, un espírito; podemos chamalo como queiras, o caso é que eu a vin. Foi o que pasou o mesmo ano que o home chegou á lúa, e aínda que houbo momentos nos que eu pasei medo, esta historia non é unha novela de terror. Todo comezou co misterio dun obxecto valioso que foi perdido durante sete décadas: As lágrimas de Shiva.





3º ESO

O achado do castro, Manuel Núñez Singala. Ed. do Castro / Ed. Galaxia.
O autor lévanos á Roma antiga, mais faino xogando coa lingua obrigando a que os personaxes falen coma nós, con termos de hoxe en día, o que nos leva a situacións moi cómicas desde un "Latín" un chisco especial. Como boa historia romana, hai un emperador, que é de todo agás espelido, soldados, filósofos barbudos e sabios, e... unha historia de amor. Humor, situacións inauditas e, sobre todo, unha lectura engaiolante.




O curioso caso do can á media noite, Mark Haddon. Sushi Books / Ed. Rinoceronte.
Christopher Boone ten quince anos, é un experto en ciencias e matemáticas, sabe as capitais de todos os países do mundo e os números primos ata o 7.507, pero ten dificultades para relacionarse con outras persoas. Unha noite atopa a Wellington, o can da veciña, atravesado por unha forca de xardín, e decide comezar unha investigación para descubrir o asasino.





A neve interminable, Agustín Fernández Paz. Ed. Xerais.
Un equipo de guionistas –tres mulleres e dous homes– recibe a encarga de escribir os guións dunha futura serie de televisión que se titulará As fronteiras do medo. Para concentrarse no traballo, acordan recluírse nun hostal solitario, nas terras da Fonsagrada. Ao terceiro día, comeza a nevar. Unha tormenta que semella non rematar nunca, que interrompe as comunicacións e o fluído eléctrico, e que os deixa illados do mundo. Mentres traballan nas historias da serie irán descubrindo que naquel hostal ninguén é quen aparenta ser e que un medo irrefreable comeza a filtrarse nas súas vidas. 



4º ESO

Novas prácticas de lingua, Antonio Colmenero. Ed. Do Cumio.
Cantidade e variedade de exercicios de fonética, ortografía, léxico e semántica; prácticas do substantivo, adxectivo, artigo, pronome, verbo... Serve ademais para traballar asuntos de sociolingüística, interferencias, dialectalismos... 








A esmorga, Eduardo Blanco Amor. Ed. Galaxia.
A fuxida do Bocas pola Auria máis marxinal na novela que cambiou a narrativa galega. A esmorga é a obra máis popular e lida de Eduardo Blanco Amor. Tivo que publicarse por vez primeira en Bos Aires ante a negativa da censura franquista a permitir que circulasen libremente as traxicómicas peripecias do Cibrán, o Bocas e o Milhomes nunha noite de bebedela polos arredores de Auria, a cidade literaria ideada por Blanco Amor
[Repetidores: Os outros feirantes, Álvaro Cunqueiro. Ed. Galaxia]




Fantasmas de luz, Agustín Fernández Paz. Ed. Xerais.
Desde hai trinta e cinco anos, Damián traballa como operador de cabina no mellor cine da cidade. Cando recibe a noticia de que a sala vai desaparecer e que todos os empregados serán despedidos, a súa vida experimenta un cambio extraordinario que tamén afecta a Marga, a súa dona. Dun xeito progresivo, os seus corpos comezan a se volver transparentes, invisibles. Con recursos da novela fantástica e da de suspense, Fantasmas de luz fálanos dun dos grandes dramas contemporáneos: o da exclusión e a invisibilidade a que se ve sometida unha parte da sociedade. 
[Repetidores: O pintor do sombreiro de malvas, Marcos Calveiro]


1º BACH

Resistencia, Rosa Aneiros. Ed Xerais.
Un percorrido centrado pola represión exercida en Portugal durante as dictaduras de Salazar e Marcelo Caetano e pola actividade da resistencia clandestina antifascista; un pano de fondo fundamental entretecido co relato dun bo número de historias de amor. Unha novela memorable que se move entre a exaltación da resistencia política exercida por algúns personaxes e o amor entendido como algo cruel que converte as persoas en escravas. Novela apaixonante, escrita co ímpeto da vida, difícil de esquecer.




A fraternidade de Eihwaz, César Mallorquí. Ed. Rodeira.
Intriga, misterio, terror…, unhas pingas de sedución e unha forte dose de aventura. Personaxes do pasado e do presente conflúen e discorren polas páxinas desta novela. Todo comeza coa chegada de Óscar a Orballo de San Boaventura, unha tranquila vila da costa galega, berce da súa familia. Mais poida que todo empezase moito antes, moitos séculos atrás...






A viaxe de Gagarin, Agustín Fernández Paz. Ed. Xerais.
Doce de abril de 1961: o cosmonauta Iuri Gagarin convértese no primeiro ser humano en viaxar ao espazo exterior. Comezaba a era espacial e tamén unha década de grandes cambios. Cincuenta anos despois, Miguel Mendiguren, un home na fronteira dos sesenta anos, mentres vela os días derradeiros da súa nai nun hospital, lembra a proeza do cosmonauta ruso. Emocionante historia de amor, engaiolante novela de formación e da memoria que confirma a Agustín Fernández Paz como mestre da narrativa do noso tempo.




2º BACH

Como falar e escribir en galego con corrección e fluidez, Carlos Callón. Ed. Xerais.
De xeito desenfadado e mediante anécdotas, neste libro práctico ofrécense consellos para darmos o paso de usar o galego e para mellorarmos a nosa calidade lingüística, desbloqueando os prexuízos e medos aprendidos e asumindo que os problemas con que nos encontramos moitas veces non son de orixe gramatical, senón social. Este libro é útil para un público diverso, interesado na lingua nosa, desde persoas que queren comezar a falala ata estudantes de calquera nivel ou persoas que desexan mellorala.



A vitoria do perdedor, Carlos G. Reigosa. Ed. Xerais.
Arcadio Macías, perdedor dunha guerra e dunha posguerra, prepara a súa saída de España. Está seguro de que a loita terminou. Mais a realidade –en forma dunha represión que non cesa– axiña lle vai demostrar o contrario. Isto desatará a súa rebeldía e impediralle fuxir. Converterase así nun combatente solitario e vingador que cambiará a realidade dunha bisbarra. Un home atrapado nun recuncho da Historia que axusta contas co mundo fratricida en que lle tocou vivir.




A praia dos afogados, Domingo Villar. Ed. Galaxia.
Unha mañá, o cadáver dun mariñeiro é arrastrado pola marea ata unha praia da vila de Panxón, na ría de Vigo. Se non fose porque ten as mans atadas cunha brida de plástico, Xusto Castelo había ser outro mariñeiro que encontrou a súa tumba entre as ondas mentres pescaba. Sen testemuñas nin rastro da embarcación do finado, o lacónico inspector Leo Caldas mergúllase no ambiente mariñeiro para tratar de clarexar o crime.

venres, 10 de abril de 2015

Cunqueiro, animado




Esta semana, o alumnado de 4º da ESO asistiu a unha representación contada de varios relatos d’Os outros feirantes, de Álvaro Cunqueiro. A actividade realizouna dun xeito maxistral Ramiro Neira, profesional do espectáculo teatral e da animación, quen provocou un efecto e resposta positivos no alumnado. Parabéns!

Por certo, algúns dos textos contidos nesa pequena obra mestra do relato breve foron levados á pequena pantalla aló polo ano 1989. Unha serie de televisión que adaptaba relatos como «Novo de Parmuíde», «Hermelinda da Ponte», «Tristán García»... De seguido, con todos vós, un dos seus capítulos: «A orella dereita de Antón de Leivas».