A preposición

Adoita definirse a preposición como a clase de palabra que serve para relacionar palabras ou grupos de palabras.

tortilla de patacas            a filla de teu irmán

Estas son as preposición e locucións prepositivas galegas.

Lembra ademáis que as preposicións a, con, de, en e por sempre contraen co artigo determinado. E as preposicións con, de e en fano tamén co artigo indeterminado.

Este vídeo axudarache a recordalo!

Ten en conta, por último, que moitas destas preposicións e locucións prepositivas son exclusivas do galego: agás (‘excepto’), perante (‘en presenza de’), cara a (‘en dirección a’), en col de (‘encima con contacto físico’)... 

Para rematar algo de traballo. Despois de repasar o apartado da preposición do teu libro, clica aquí e fai actividade desta ligazón. E tamén aquí, neste caso só o exercicio 6.

O adverbio [2]

Unha das dificultades cos adverbios é o mal uso que facemos deles por influencia do castelán. Aquí tes tres episodios do espazo «Dígocho eu» con consellos para usar correctamente os adverbios mais, ademais e si.

Lembra que tamén debes evitar erros frecuentes como estes, por interferencia do castelán:

E lembra tamén que hai unha chea de adverbios exclusivos do galego que convén coñecer e empregar. Por exemplo: 

algures (‘nalgunha parte’)
ningures (‘en ningunha parte’)
alén (‘máis alá, máis lonxe’)
antano (‘en tempos antigos’)
hogano (‘na actualidade’)
asemade (‘simultaneamente’)
á mantenta (‘a proposito, adrede’)
ao chou (‘aleatoriamente’)
decote (‘a diario, acotío’)
arreo (‘ininterrompidamente’)
abondo, dabondo (‘en cantidade suficiente’)
abofé (‘con certeza’)

O adverbio [1]

Avanzamos hoxe un chisco na materia. Se vas ás páxs. 260 e 261 do teu libro de texto, atoparás o apartado de gramática correspondente a unha nova clase de palabra: o adverbio. Le estas páxinas con calma.

O adverbio é a clase de palabra (normalmente invariable) que modifica un verbo, un adxectivo, outro adverbio e mesmo unha oración enteira, expresando circunstancia de lugar (aquí, aí...), tempo (agora, mañá...), modo (ben, amodo...), cantidade (abondo, máis...), afirmación  (si, abofé...), negación  (non, tampouco...), dúbida  (seica, talvez...)...

A locución adverbial é a combinación de dúas ou máis palabras que equivalen a un adverbio: Conseguín as entradas gratis (adverbio) = Conseguín as entradas de balde (loc. adverbial)

E importante que repares no esquema que o libro che ofrece clasificación semántica dos tipos de adverbios e locucións adverbiais (con exemplos): de lugar, de tempo, de modo...

Por último, aquí, aquí, aquí e aquí tes unhas actividades en liña para practicares o adverbio (todas coas súas solucións).

Repaso de ortografía: acentuación gráfica

Lembra que ademais do apartado de Ortografía da unidade 1 (páx. 25), tamén podes atopar informaciuón básica sobre a acentuación gráfica en galego no Apéndice do libro (regras xerais, ditongo e hiato, acento diacrítico...). En todo caso, aquí deixamos uns pequenos recordatorios.

Regras xerais

Acentúanse...

—As palabras agudas rematadas en vogal, en -n, -s ou -ns (mamá, lugués, marrón, camións). Excepción: non se acentúan os ditongos decrecentes agudos (ademais).

—As palabras graves cando rematan en consoante distinta de -n, -s (ámbar), en ditongos decrecentes (hóckey) e en grupos consonánticos distintos de -ns (bíceps).

—As palabras esdrúxulas (pálida).

Observacións

—As maiúsculas levan acento ortográfico (África).

—Non levan acento gráfico os adverbios acabados en -mente (facilmente).

—Tampouco o levan os interrogativos e exclamativos: Como lle vai? Onde estás? Preguntoulle cal quería. Só se acentúan para evitar posibles ambigüidades: Dille que queres // Dille qué queres.

—Por razóns históricas e etimolóxicas convén lembrar que a sílaba tónica de certas palabras non coincide coa do castelán (pelicano, mísil, olimpíada, heroe, réptil...).

Ditongo e hiato

Cando dúas vogais se encontran nunha palabra, cómpre ter en conta se son abertas ou pechadas, e se son tónicas ou átonas.

Acento diacrítico

Emprégase o acento gráfico con función diacrítica para distinguir palabras que se escriben igual mais que non soan igual. É dicir, cando dúas palabras poidan confundirse, pónselle acento á que ten vogal aberta (pé –do corpo–  / pe –letra–) ou á que é tónica (é –verbo ser– / e –conxunción–).

Ben, daquela, imos con actividades. Fai clic nas seguintes ligazóns e practica (todas teñen a solución ao final).

• Acentuación xeral: aquí e aquí.

• Acento diacrítico: aquí, aquí e aquí.

Repaso de ortografía: «h»

Hoxe continuamos co repaso de ortografía. Concretamente, repasamos o uso do «h». No teu libro, debes reler a páxina 93. Aí tes as regras básicas de uso do «h».

Lembra que tamén neste caso hai moitas palabras con «h» (ou sen ela) que non se axustan a ninguna regra, senón que conteñen (ou non) esta letra por razóns etimolóxicas. Por exemplo:

Do latín HARMONÍA > harmonía

Do latín ÚMERO > ombro

Deseguido, toca facer algo de práctica. Fai clic aquí, aquí e aquí e resolve estas actividades (que che ofrecen as solucións ao rematalas).

E atento/a a MOODLE!

Repaso de ortografía: «b» / «v»

Hoxe toca repasar ortografía. Comezaremos centrándonos no uso de «b» e «v». O primeiro será reler os apartados sobre este tema do teu libro (páxs. 45 e 67).

Repara devagar nas regras de uso de «b» e «v». Lembra que uso de «b» e «v» nas palabras dos cadros da marxe non se corresponde coas regras xerais, senón que obedece a razóns etimolóxicas:

Do latín MIRABILIA > marabilla

Do francés antigo paveillon > pavillón

E agora, algo de práctica con actividades en liña (que tamén ofrecen a corrección). 

Aquí podes repasar as regras de uso de «b» e «v» e aquí actividades para practicalas.

Aquí, aquí e aquí tes máis. 

IMPORTANTE: LEMBRA QUE EN MOODLE XA TES ALGUNHAS ACTIVIDADES DA ÁREA DE LINGUA GALEGA. IREMOS TRABALLANDO NESA PLATAFORMA EN PARALELO COAS PROPOSTAS DE «A CHAVE E O MUNDO».

Estereotipos e prexuízos lingüísticos

Os estereotipos son xeralizacións moi difundidas e simplistas sobre os membros dun grupo social (‘rapaz con lentes = chapón’ ou ‘nena loira = parva’).

Os prexuízos son xuízos de valor que nos levan a ter actitudes negativas e de rexeitamento cara a eses grupos baseándonos, precisamente, nos estereotipos falsos.

Coñeces a Susan Boyle? No 2009, con 46 anos, participou como concursante na terceira tempada do show de televisión británico Britain’s Got Talent. Ela, na súa primeira aparición no programa, foi vítima de estereotipos e prexuízos. Prexulgárona negativamente pola súa aparencia e polo seu acento (procedía dunha aldea escocesa), mais acabou ocorrendo isto...

Un bo exemplo de por que non nos debemos deixar levar por estereotipos falsos nin alimentar prexuízos!

Sobre a lingua galega pesan moitos estereotipos (‘galegofalante con gheada = aldeán inculto’; ‘mozo galegofalante urbano = bloqueiro’) e tamén prexuízos (‘o galego íllanos do exterior’, ‘co galego non se progresa’, ‘o galego está a ser imposto por unha minoría’...).

O seguinte vídeo axúdache a coñecer algúns destes prexuízos lingüísticos e a reflexionar sobre a súa falsidade.

Para rematar, a actividade de hoxe:

—Le completo o bloque «A consideración social das linguas», páxs. 139-140 do teu libro.

—Fai un esquema (se non tes o teu caderno, nunha folla á parte) sobre os prexuízos sobre o galego do apartado 3. Debe incluír a definición de prexuízo e os seus tipos.